In ons vorig verslag verlieten we de badplaats Tropea en zetten koers richting het binnenland: Zungri stond nu op ons programma ! Toevallig ontdekt op internet, een gemeente met rotswoningen, waarbij het openluchtmuseum alle dagen open bleek!
In een kruidenierswinkeltje kochten we brood, dat we opaten aan de buitenkant op een parking van Zungri om dan te voet naar het museum te gaan.
Hier verwelkomde ons een enthousiaste dame, die later de directrice bleek. Voor 4 € pp mochten we eerst het landbouw en traditie museum bekijken. Daarna moesten we ons terug bij haar melden. Zo gezegd zo gedaan. Ik werd meteen gecatapulteerd naar het huis van mijn Italiaanse grootouders in Piemonte; veel spullen kende ik nog van dat huis. Ze bleken allemaal giften te zijn van de periode rond 1900 en later. Echt tof. Ook de slaapkamer ingericht met veel heiligenbeeldjes e.d.
Het meeste textiel bleek uit bremvezels te zijn gemaakt, in le Marche en ook in Piemonte gebruikte men eerder hennep .
Een leuke en interessante collectie ! Daarna legde de dame ons het hele parcours buiten uit, via een aanraakscherm. We zouden langs een pad de rotswoningen kunnen bekijken. Tot nu toe was de regio Calabria tot haar groot verdriet niet geinteresseerd om nog enig onderzoek naar die woningen te verrichten. Want niemand wist wie er gewoond had, van wanneer tot wanneer en waarom men er daar was gaan wonen. De oudste sporen heeft men wel tussen de 9ste en de 14de eeuw kunnen situeren.
Tot de jaren 90 van vorige eeuw gebruikten de plaatselijke landbouwers de ruimtes als opslagplaats, waardoor er heel veel spullen van de oorspronkelijke bewoners, die ze er ooit gevonden hadden , verdwenen waren. De gemeente besloot om de hele site op te kopen en om er een museum van te maken. In 2003 opende het complex, waarbij het museumgebouw zelf een oude olijfoliemolen was.
Na de uitleg startten we onze verkenning.
Het was bijzonder indrukwekkend, zoiets belangrijks en zo ongekend ! Het herinnerde ons meteen aan de rotswoningen van de eerste kluizenaarsmonniken in het grottenklooster van Cupramontana. Ook zo moeilijk bereikbaar en helemaal uitgehouwen in dezelfde soort zandsteen !
Het deed ons ook aan Matera denken, dat we ooit in 1997 bezochten toen de rotswoningen er nog niet gerestaureerd waren. In ieder geval meer dan de moeite waard om te bezoeken ! Wij wandelden terug naar de directrice die ons nog vertelde, dat er in 1903 de laatste grote aardbeving was geweest in Calabrie waarbij ook Zungri vernield werd. Eerst verhuisden de mensen in tenten om dan in houten barakken te eindigen. Pas in de jaren 60 kwamen de eerste stenen huizen !!!! Haar ouders , nog geboren in die houten huizen, maakten hun eerste stenen huis mee, bij hun bruiloft in de jaren 60.
Zungri bestond nu nog gedeeltelijk uit oude vernielde huizen, waarbij men al enkele jaren kunstenaars uitnodigde om de oude deuren te beschilderen en de muren met keramiek te versieren. Zo namen de bezoekers nog even tijd om de gemeente zelf te bekijken. Een duidelijk gemotiveerde directrice die nog altijd iets op toeristisch gebied hoopte te bereiken. Maar daarvoor moest nog heel wat gebeuren, wij kenden dat immer ook heel goed van le Marche. Bovendien wenste ze meer eerbied voor de omgeving van de Calabrezen zelf, want inderdaad een groot minpunt voor deze regio bleek toch het afval!
We reden weg van deze fantstische plek om dan uiteindelijk op 700 meter hoogte te belanden op de reusachtige parking van het kartuizerklooster Serra San Bruno.
8 graden maar en mist. Ideaal weer om het klooster te bezoeken van de heilige Bruno. Deze monnik Bruno werd in 1030 te Keulen geboren. In Frankrijk richtte hij de kartuizerorde op, les Chartreux, een strenge kluizenaarsorde. Hij werd echter door de toenmalige paus naar Rome geroepen om daarna in Calabrie in 1091 zijn tweede klooster te kunnen stichten , de eremo di Santa Maria di Turri. 3 jaar later kwam er een iets grotere ruimte in de buurt, waar nu het hele complex staat.
Want met de eeuwen vergrootte het domein natuurlijk. Tegenwoordig kan men het echte klooster niet bezoeken, daar de monniken in volledie stilte en teruggetrokken leven. Doch om de buitenwereld iets van hun dagelijks leven te tonen, bouwde men een klein gedeelte na, zodat men toch een idee krijgt van de monnikencellen, e.d.
Nieuwsgierig waren we wel en zo gingen we het bezoekersgebouw binnen:
Allemaal primitief ingerichte ruimtes, waarbij ze hun maaltijden via een luik ontvangen. Behalve op zon- en feestdagen want dan mogen ze gezamenlijk eten en ook wat praten met elkaar.
Interessant om te zien, waarbij de monniken toch echt gemotiveerd moesten zijn om zo teruggetrokken te leven. Wij waren blij om weer buiten te staan, daar het binnen ijskoud was !
Nu besloten we om weer terug naar de kust te rijden, waar het weer toch beduidend zachter was. Onderweg naar de Ionische kust, via ruig gebied, hielden we halt bij het stadje Stilo. Net zoals de meeste plaatsen in Calabrie, kent deze gemeente ook een Griekse oorsprong. De Grieken stichtten talrijke kolonies in Zuid-Italie; op bepaalde plekken lijkt het dialect zelfs op oud Grieks. Vaak bevonden zich de nederzettingen bij de kust, maar bij de komst van de Saracenen, vluchtte de bevolking naar hogere oorden. Ook Stilo bevond zich op 400 meter hoogte. Doch we ontdekten eigenlijk weinig restanten van stadsmuren en poorten in de Calabrische stadjes, in tegenstelling tot Midden Italie. Maar deze regio kende door de eeuwen heen, talrijke ernstige vernielingen door aardbevingen.
Stilo trok tegenwoordig veel bezoekers door de Cattolica kerk, een byzantijns gebedshuis uit de 10de-11de eeuw. We parkerden aan de buitenkant om dan richting de kerk omhoog te klimmen. We hadden vanaf onze plek al een mooi zicht op het stadje en de kerk, waarbij er toch 1 lelijk gebouw opviel…jammer.
Onderweg passeerden we zoals in andere gemeentes veel was aan de buitenkant. Enorm opvallend de sterke geur van waspoeder, geen idee welk merk ze hier gebruikten, maar de aroma kwam je overal tegemoet !
Uiteindelijk bereikten we de byzantijnse kerk. Erik bleef buiten genieten van het uitzicht, terwijl ik dan als enige bezoeker de site bezocht. Een klein gebouw maar zeer goed onderhouden en nog vol met fresco’s.
Hierboven kreeg men een mooi overzicht van Stilo.
Via een aangelegde houten pad bereikte men vervolgens de ruines van een klooster van de Clarissen. Blijkbaar moesten 2 schapen het onkruid en het gras klein houden.
Gebouwd in de 16 de eeuw doch vernield in 1773 bij één van de sterkte aardbevingen in Calabrie. We daalden terug naar de benedenstad.
Die Byzantijnse monniken brachten een nieuw concept mee uit het Oosten, nl het kluizenaarschap, vandaar de talrijke rotskerken of woningen die hier ontstonden ook Laura genoemd. In de buurt kon men de Laura van de Divina Pastorella bezichtigen. Hiervoor moest men een stuk te voet afleggen tot een kleine kerk in de rotswand. Ooit een monnikencel en nu een kerkje gewijd aan de Goddelijke Herderin, een visioen van Maria die een Spaanse capucijnermonnik in Sevilla ontving in de 17de eeuw.
Weer een bijzondere plek ontdekt. We waren nu niet meer zo ver van de kust verwijderd, waarbij we opnieuw een plekje op het strand ontdekten. Doch we hadden nog even tijd om het dorpje Bardolito te verkennen. Hier een voorbeeld van verlaten woningen die ooit voor een prikje verkocht waren aan buitenlanders. Het aantal Zweedse en Duitse wagens? niet te tellen. Toch ettelijke kilometers af te leggen vanuit Zweden naar hier !
Het restaurant aan het strand bleek open en zo besloten we om eens heerlijk vis te eten. Daar het één van de zeldzame horeca gelegenheden bleek die open was, had het personeel veel te doen !
We verlieten onze mooie plek om nu langs de kust langzaamaan noordwaart terug te rijden. Even het binnenland im om het keramiek dorp Squillace te bekijken, vooral bekend om de bijzantijnse tekeningen in hun aardewerk. Wegens het laagseisoen bleken de meete ateliers gesloten. Diegene die open waren, hadden iets te opvallende keramiek. Kwestie van smaak.
In Calabrie ontmoette men honderden kapelletjes die vele malen groter en imposanter waren dan die hier in le Marche.
Zo arriveerden we dan tegen de middag aan de badplaats Le Castella waar op een parking aan het strand al verschillende campers stonden. Een mooie plek ! Eerst natuurlijk de badplaats verkennen, waarbij de ruines van een 15de eeuwse brucht de trekpleister vormde. Doch vanaf dde 17de tot de 20ste eeuw verlieten heel veel bewoners deze plek door de constante dreiging van o.a. piraten. Later kwam het langzaamaan tot bloei als badplaats.
Daarna reden we verder langs de kust naar Capo Rizzuto, ooit een mooie baai met schiereilandje en vuurtoren, nu helaas volgebouwd. Wel viel er een moderne kerk op. Die wilde ik even van binnen zien
In 1997 ingewijd rond de Griekse Madonna als polyvalent centrum, dus niet louter een gebedshuis.
Was toch iets bijzonders. We reden daarna terug naar de parking aan het strand van le Castella.
Vandaag feestdag: 6 januari, Epifania, of Driekoningen of de dag van de goede heks la Befana. Een tocht door sinaasappelboomgaarden en talloze venkelvelden zou het worden.
Onze rit noordwaarts zetten we voort, doch we besloten om onderweg nog interessante plekken te bekijken. Zo arriveerden we in Rossano. Een bergdorp waar iedereen op zijn zondags gekleed naar de kerk ging. Wij profiteerden ervan om dit stadje te zien. Weer heel veel steegjes en trappen, conditie hadden ze hier wel ! Maar ook voornamelijk kleine auto’s.
Rossano combineerde het oude met het moderne:
Zelfs het oude theater kreeg een moderne verbouwing.
In het meer oude, verlaten gedeelte hadden de bewoners getracht om deze wijk wat op te vrolijken met kerstversieringen.
Duidelijk weer op een rots gebouwd ! Met zelfs nog een Byzantijnse kerk.
Aan het einde belandden we bij een beschilderde trap met een gedicht.
De mis was gedaan zodat ik even naar binnen kon wippen. Tot mijn verbazing trad ik een rijk versierd gebouw binnen, sober van buiten maar van binnen ! Hier ook een Maria ikoon dat aanbeden werd. De legendes rond die ikonen vertellen of dat ze aangespoeld werden en gevonden aan het strand of ontdekt in de bossen.
We picknickten op de grote parking aan de buitenkant van Rossano om terug naar de kustweg af te dalen.
Op ons programma stond een bezoek aan de zoethoutfabriek Amarelli.
Calabrie bleek heel bekend voor zijn bergamot en sukade citrusvruchten. Door de concurrentie met de goedkopere Aziatische productie bleven er minder plantages over. Doch hier bevond zich de kwaliteit. Niet voor niets dat de rabbijnen van heel de wereld naar Calabrie afzakten om de beste cedro of sukadevrucht uit te kiezen voor het Joodse Loofhuttenfeest. Idem voor de bergamot, wie parfum met de beste bergamot ontwierp, kwam ook naar hier. Doch Calabrie bezat nog een heel belangrijke grondstof: zoethout of liquirizia, de basis voor alle drop !
Feestdag, dus de fabriek zelf bleek gesloten maar we mochten wel het museum bezoeken. Hier kregen we opnieuw een zeer interessante rondleiding door een enthousiaste vrouw !
Amarelli bestond al sinds 1731 en was nu nog altijd een familiebedrijf. 40 werknemers telde het nu nog. Ooit maakten ze deel uit van een 50-tal zoethout bedrijfjes, tegenwoordig bleven ze nog met slechts enkele over.We vroegen haar waar die zoethoutplantages stonden, want hadden er geen gezien. Die zouden we ook nooit zien, want het blijkt geen gekweekte plant te zijn maar gewoon onkruid.
De boeren halen het uit hun akkers en brengen de wortels naar de fabriek. 4 jaar heeft de plant nodig om terug wortels te vormen.Want men gebruikt de zoethoutwortel. Dan begint het hele proces. In het museum stonden de oudere machines, waarbij men geen bedrijven had die machines maakten om zoethout te verwerken. Alles werd zelf uitgevonden.
Hier gebruikte men de pure drop, voor de drop in Nederland bijvoorbeeld werd er zout aan toe gevoegd, salmiak. Voor kerstmis had men nu een kerststal gemaakt met figuren van drop en voor de wereldtentoonstelling in Shanghai bestelde de Italiaanse autobandenfabrikant Pirelli een autoband uit drop.
Amarelli ging voor kwaliteit, waardoor je hun producten niet overal kon kopen. Slechts een paar winkels verdeeld over de Italiaanse regio’s hadden het recht om hun liquirizia te verkopen. Of je kocht online via hun webshop.
Wij kochten natuurlijk wat in hun winkel, tegenwoordig had je zelfs likeur, pasta enz…
Op hun domein bewonderden we nog de oude machines en de fabriek aan de buitenkant, een heel interessant bezoek !
We reden nu definitief het binnenland in om nog te stoppen bij een bergdorpje Morano Calabro. Dit bleek het meest ingewikkelde dorpje te zijn, heel veel trappen en steegjes, zelfs Erik geraakte er niet meer wijs uit. Bovendien heel veel doodlopende straatjes…..
’s Avonds zou de levende kerststal plaatsvinden, dus mochten we van geluk spreken dat we nu bijna helemaal alleen hier liepen. Langzaamaan stelden de figuranten zich op, zodat wij terug naar beneden afdaalden door het heuse doolhof….
Zeer authentiek gebleven met toch veel leegstand. Calabrie was immers heel lang zeer arm gebied, waarbij net zoals bij de Ieren, meer Calabriers buiten de regio wonen dan in Calabrie zelf. Toch zag men dat verschillende inwoners hun best deden om hun straatje of huis te versieren.
De gemeente had zelfs in glasvezel geinvesteerd !!!
Op weg naar de parking ontmoetten we nog 2 oudere mannen die hun emigratieverhaal nog kwijt wilden. Ze haden als lasser wel overal in de wereld gewerkt van Libie tot de Verenigde Staten, maar nu toch teruggekeerd. We namen afscheid. Op de parking kwam net een hele bus vol Italiaanse toeristen aan, voor het evenement levende kerststal !
Zo reden we weg naar onze ovenachting…het zou dezelfde plaats worden als de eerste nacht, ideaal aan het meer.
We hadden gisteravond nog geluk gehad, de laatste vrije plek bemachtigd ! De prachtige zon en blauwe lucht zou ons helaas vanaf Rome niet meer vergezellen om zo in grijs weer te belanden terug thuis !